Zonnepanelenplicht 2026: waarom veilige toegangstechniek op hoogte bij PV-montage nu doorslaggevend is

De zonnepanelenplicht 2026 breidt zich in Duitsland uit naar bestaande gebouwen – en brengt een golf aan dakmontages met zich mee. Wie fotovoltaïsche installaties professioneel en volgens de regels plaatst, kan niet om een cruciale vraag heen: welke toegangstechniek op hoogte is de juiste – en wat schrijft de wetgever voor?

Vanaf 2026 geldt in Noordrijn-Westfalen en andere Duitse deelstaten: wie zijn dak volledig vernieuwt, moet tegelijk een fotovoltaïsche installatie plaatsen. Minimale omvang in Noordrijn-Westfalen: 30 procent van de geschikte dakoppervlakte, bij eengezins- en tweegezinswoningen volstaat 3 kWp. Wat tot nu toe vooral nieuwbouw betrof, geldt nu ook voor bestaande gebouwen.

Het resultaat: zonnepaneleninstallateurs, dakdekkers en vakbedrijven zien hun orderboek sterk groeien. Daarmee stijgt ook de vraag naar professionele toegangstechniek op hoogte – want elke dakmontage begint met een centrale veiligheidsvraag: hoe kom ik veilig op het dak?

De montage van zonne-installaties op hellende daken behoort tot de meest ongevalgevoelige werkzaamheden in de bouw. Vallen is het grootste risico – en tegelijk het meest onderschatte. De regels voor werken op hoogte volgens de Codex over het welzijn op het werk zijn daarom duidelijk:

• Collectieve bescherming heeft voorrang op individuele bescherming (PBM tegen vallen)

• Ladders zijn bij de montage in principe geen geschikte werkpost – ze zijn enkel toegestaan voor kortstondige werkzaamheden met een laag risico, volgens de geldende Belgische welzijnsregels

• Een risicoanalyse is verplicht voordat met het werk wordt begonnen

• Tijdelijke randbeveiligingssystemen volgens NBN EN 13374 (klassen A, B, C) gelden als erkende beschermingsmaatregel

Branchegidsen over steigerbouw bij de installatie van PV-installaties tonen duidelijk dat de sector professionele toegangsoplossingen niet langer kan negeren.

Geen werf is gelijk. De keuze van de juiste toegangstechniek hangt af van daktype, ondergrond, projectomvang en tijdsdruk.

Steiger – de klassieker voor hellende daken

Voor hellende daken vanaf ca. 20° helling is de steiger de veiligste en meest voorgeschreven oplossing. Hij biedt een stabiele werkpost over de hele lengte van het dak, maakt het veilig neerleggen van modules en gereedschap mogelijk en beschermt tegelijk de zone eronder. Flexibel aanpasbare systemen maken vandaag ook een snelle opbouw bij complexe dakvormen mogelijk.

Voordelen: maximale veiligheid, grote werkruimte, materiaalopslag mogelijk, geschikt voor alle dakgroottes.
Nadelen: opbouwtijd 2–8 uur, huurkosten ca. 10–20 € per m², ruimte nodig op het terrein.

Hoogtewerkers – flexibel en snel

Voor platte daken, lage gebouwen of afzonderlijke plekken is de hoogtewerker vaak het efficiëntere alternatief. Elektrische knikarmhoogtewerkers maken werken zonder lokale uitstoot direct aan het dak mogelijk, zonder omslachtige steigeropbouw. Vooral bij onderhoud, reiniging of de montage van afzonderlijke modules zijn vrachtwagenhoogtewerkers en aanhangwagenhoogtewerkers tijdbesparende oplossingen.

Voordelen: geen opbouw, meteen inzetbaar, flexibel te positioneren, ideaal voor afzonderlijke plekken.
Nadelen: beperkte reikwijdte afhankelijk van het model, huurkosten hoger dan een steiger, draagkrachtige ondergrond nodig.

Rupshoogtewerkers voor moeilijk terrein

Als de ondergrond oneffen is of het voertuig het gebouw niet rechtstreeks kan bereiken, worden rupshoogtewerkers ingezet. Ze bieden maximale terreinvaardigheid bij een lage bodemdruk – ideaal voor bestaande panden met beperkte toegangswegen.

Voordelen: terreinvaardig, lage bodemdruk, geen verharde ondergrond nodig.
Nadelen: hogere huurkosten, trager in verplaatsing dan hoogtewerkers op wielen.

PBM tegen vallen – wanneer ze zijn toegestaan

Persoonlijke beschermingsmiddelen tegen vallen (harnas en ankerpunt) zijn geen vervanging voor collectieve bescherming, maar kunnen in gegronde uitzonderingsgevallen aanvullend worden ingezet – bijvoorbeeld als een steiger door de dakvorm technisch niet haalbaar is. In zulke gevallen moeten geschikte ankerpunten op het gebouw aanwezig zijn of worden aangebracht.

Voor installateurs die regelmatig PV-installaties monteren, stelt zich de vraag: steiger huren of kopen?

Huren loont voor bedrijven met wisselende projecten en verschillende dakgroottes. De kosten zijn berekenbaar, opslag en onderhoud vallen weg. Huurprijzen beginnen vanaf ca. 10 € per m² steigeroppervlak.

Kopen loont voor bedrijven met een groot ordervolume en gelijkaardige projecten. Een eigen steigersysteem is terugverdiend na ca. 15–20 inzetten. Daartegenover staan kosten voor opslag, transport en periodieke controles volgens de geldende Belgische welzijnsregels.

De belangrijkste regelgeving:

• Welzijnswet (wet van 4 augustus 1996) – algemene preventieplicht van de werkgever

• Codex over het welzijn op het werk – werken op hoogte

• NBN EN 13374 – tijdelijke randbeveiligingssystemen, klassen A tot C

• Codex over het welzijn op het werk, boek IV (arbeidsmiddelen) – steigers en hoogtewerkers

Kernpunten: de toegang tot het dak moet veilig zijn – bij voorkeur via het gebouw (trappenhuis, dakluik). Waar dat niet mogelijk is, zijn traptorens, liften of trapopgangen in de steiger aangewezen. De risicoanalyse documenteert de gekozen oplossing en is bij betwisting doorslaggevend.

Oplossing	Huurkosten (ca.)	Opbouwtijd	Geschikt voor
Gevelsteiger	10–20 € / m²	2–8 u	Hellend dak, grote installaties
Aanhangwagenhoogtewerker	100–250 € / dag	meteen	Plat dak, afzonderlijke plekken
Vrachtwagenhoogtewerker	250–600 € / dag	15 min	Snelle afzonderlijke inzetten
Rupshoogtewerker	300–700 € / dag	15 min	Moeilijk terrein

De totale kosten van de toegangstechniek bedragen doorgaans 5–15 % van de installatiekosten van een PV-installatie – een overzichtelijke investering in veiligheid en efficiëntie.

De zonnepanelenplicht 2026 is geen bureaucratisch detail – ze verandert het ordervolume in de bouw merkbaar. Wie als installateur of dakdekker concurrerend wil blijven, heeft betrouwbare toegangsoplossingen nodig: veilig, efficiënt en conform de regels.

Of het nu gaat om een steiger, hoogtewerker of rupshoogtewerker – de juiste toegangstechniek op hoogte is geen kostenpost, maar een concurrentievoordeel.

Laat u nu adviseren: onze experts helpen u de passende toegangsoplossing voor uw volgende PV-werf te vinden.

Is een steiger verplicht bij de montage van zonnepanelen?
Hij is niet wettelijk voorgeschreven als enige oplossing, maar wel de veiligste optie voor hellende daken. De Belgische welzijnsregels eisen een risicoanalyse en geschikte collectieve bescherming – in de praktijk leidt dat op hellende daken bijna altijd tot een steiger.

Wat kost een steiger voor een PV-installatie?
De huurkosten bedragen ca. 10–20 € per m² steigeroppervlak, plus opbouw en afbraak. Voor een gemiddelde eengezinswoning komt men op totale kosten van 500–2.000 €, afhankelijk van dakgrootte en huurduur.

Kan men een zonne-installatie zonder steiger plaatsen?
Ja, als geschikte alternatieven worden ingezet: hoogtewerker, lijnsysteem of rupshoogtewerker. Voorwaarde is altijd een gedocumenteerde risicoanalyse.

Wat is er anders bij platte daken?
Op platte daken is het valgevaar minder uitgesproken, maar een randbeveiliging aan de dakrand blijft verplicht. Hoogtewerkers en schaarliften zijn hier de voorkeursoplossing – geen steiger nodig.

Wie is verantwoordelijk voor de veilige toegang op de werf?
Het uitvoerende bedrijf is verantwoordelijk voor de risicoanalyse en de uitvoering van geschikte beschermingsmaatregelen. Bij uitbesteding ligt de coördinatieplicht bij de opdrachtgever, volgens de Belgische regels voor tijdelijke of mobiele bouwplaatsen.

Wat geldt vanaf 2026 voor de zonnepanelenplicht?
In Noordrijn-Westfalen en andere Duitse deelstaten moeten bestaande gebouwen vanaf 2026 bij een volledige dakvernieuwing een PV-installatie op minstens 30 % van de geschikte dakoppervlakte plaatsen. Uitzonderingen gelden bij technische of economische onredelijkheid.

Welke kwalificaties hebben werkers op hoogte nodig bij PV-montage?
Voor PBM-gebruik: een aangepaste opleiding volgens de geldende Belgische welzijnsregels. Voor hoogtewerkers: de vereiste kwalificatie van de bediener, IPAF blijft internationaal erkend. Industriële klimmers hebben minimaal FISAT Level 1 of IRATA Level 1 nodig.